Historische dammen en rooien kunnen opnieuw ingezet als klimaatbuffer op Curaçao
WILLEMSTAD – Historische dammen, rooien en andere waterwerken op Curaçao zijn niet alleen cultureel erfgoed, maar kunnen opnieuw een praktische rol spelen bij de aanpassing van het eiland aan klimaatverandering. Door oude watersystemen te herstellen kan regenwater langer worden vastgehouden, grondwater worden aangevuld en het risico op wateroverlast worden verkleind. Dat concluderen onderzoekers Kasper Theo Lendering en Dimitri Schreuder in een studie naar Hòfi Rooi Catootje.
De onderzoekers beschrijven hoe traditionele watersystemen op Curaçao eeuwenlang regenwater opvingen en vertraagd door het landschap lieten stromen. Veel van die structuren raakten later buiten gebruik of werden bij stedelijke ontwikkeling genegeerd. Juist nu Curaçao te maken heeft met droogte, hitte en hevige regenval, kunnen ze volgens de onderzoekers opnieuw van betekenis zijn.
Bij Hòfi Rooi Catootje wordt die gedachte in de praktijk gebracht. In het sterk verstedelijkte gebied van Willemstad komen verschillende rooien samen. Het historische systeem van dammen en reservoirs was nog aanwezig, maar functioneerde niet meer goed. Sinds 2024 worden daar oude waterlopen en reservoirs hersteld.
Het principe is eenvoudig: in plaats van regenwater zo snel mogelijk af te voeren, wordt het tijdelijk vastgehouden. Daardoor krijgt het meer tijd om in de bodem te trekken. Dat helpt het grondwater aan te vullen en vermindert tegelijk de hoeveelheid water die tijdens zware buien in korte tijd naar lager gelegen gebieden stroomt.
Volgens de onderzoekers kan herstel van zulke systemen daardoor meerdere klimaatproblemen tegelijk aanpakken. Meer water in de bodem helpt tegen verdroging, vegetatie kan beter behouden blijven en groene gebieden kunnen bijdragen aan vermindering van hittestress. Daarnaast wordt de piekafvoer bij hevige regenval beperkt, waardoor het risico op lokale overstromingen kleiner wordt.
Erfgoed wordt infrastructuur
Daarmee verandert ook de betekenis van de oude waterwerken. Dammen, rooien, putten en reservoirs hoeven volgens de onderzoekers niet alleen te worden behouden vanwege hun historische waarde. Ze kunnen opnieuw functioneren als onderdeel van de hedendaagse waterinfrastructuur van Curaçao.
Dat uitgangspunt staat centraal in het project Awa pa Kòrsou, waarin historische watersystemen worden hersteld en onderzocht. Naast Rooi Catootje gebeurt dat ook in andere gebieden op het eiland. Het doel is de waterbergende capaciteit van de bodem te vergroten en tegelijkertijd het historische landschap te behouden.
De noodzaak daarvan is volgens betrokkenen groter geworden doordat bij moderne ruimtelijke ontwikkelingen vaak weinig rekening is gehouden met de natuurlijke afvoer van regenwater. In Rooi Catootje is daardoor bij zware regenval een knelpunt ontstaan. Wegen, bebouwing en andere verharding kunnen ervoor zorgen dat water sneller afstroomt en minder gemakkelijk in de bodem terechtkomt.
Het herstel alleen is daarom niet voldoende. Om de reservoirs bij Rooi Catootje goed te laten functioneren, moeten ook de omliggende waterstromen goed naar het gebied worden geleid. Zo wordt onder meer bekeken of enkele verkeersdrempels in omliggende wegen moeten worden verplaatst. Daarover wordt met de overheid overlegd.
De studie van Lendering en Schreuder laat daarmee zien dat een deel van de oplossing voor toekomstige klimaatproblemen op Curaçao juist in het verleden kan liggen. Eeuwenoude technieken om regenwater vast te houden kunnen volgens hen opnieuw worden ingezet als praktische bescherming tegen droogte, hitte en steeds extremere regenval.
